Burak Sefa Alpsoy

Sistem altyapıları ve teknoloji dünyası için heyecan verici bir haber: Uzun süredir beklenen LTO-10 tape teknolojisi artık bizimle!

Veri depolamanın en uygun maliyetli, çevre dostu ve güvenilir çözümü, şimdi çok daha güçlü özelliklerle geliyor.

Öne Çıkan Detaylar:

• Devasa Kapasite: Kartuş başına 30 TB doğal (native), 75 TB‘a kadar sıkıştırılmış (2.5:1) kapasite! Bu, LTO-9’a göre %66’lık bir artış anlamına geliyor.
• Yüksek Hız: 400 MB/s‘ye varan doğal veri aktarım hızı (Full-Height sürücüler için).
• Modern Arayüzler: 32Gb Fibre Channel (FC) ve 12Gb SAS desteği.
• Kullanım Kolaylığı: Artık yerinde başlatma (on-site initialization) gereksinimi yok! LTO-10 medyasını kutudan çıktığı gibi kullanabilirsiniz.
• Gelişmiş Kafa Teknolojisi: Yeni kafa tasarımı, gelecekteki geliştirmelerin önünü açarken, LTO-9’daki medya optimizasyonu ve arşiv ayırma (unthread) ihtiyacını ortadan kaldırıyor.
• Kuantuma Hazır Güvenlik: Kuantuma dirençli AES/GCM256 donanımsal şifreleme ve post-kuantum kriptografi anahtar değişimine hazır.

LTO teknolojisi, her 3-4 yılda bir kendini yenileyerek 25 yıldır veri dünyasının temel taşlarından biri olmaya devam ediyor. LTO-10 ile bu gelenek daha da güçlenerek sürecek!

⚠️ Önemli Not: LTO-10 sürücüler, kullanılan yeni nesil kafa teknolojisi nedeniyle LTO-9 medyalarını okuyup yazamayacaktır.

Düşünelim ki LTO kartuşları birer kitap, okuma/yazma kafaları da bu kitapları okuyup üzerine not alabilen özel bir kalem gibi.

Her yeni LTO serisinde (LTO-7, LTO-8, LTO-9 vb.), bu kalemler genellikle bir önceki neslin kitabını da okuyabilecek şekilde tasarlanırdı. Yani LTO-9 sürücüsü, LTO-8 kartuşunu okuyup yazabiliyordu (ve LTO-7’yi sadece okuyabiliyordu).

Ancak LTO-10 ile durum biraz değişti. Bunun temel nedeni, tamamen yeni ve çok daha gelişmiş bir okuma/yazma kafası teknolojisine geçilmesi.

Şöyle detaylandıralım:

1. Daha Yüksek Veri Yoğunluğu İhtiyacı: LTO-10, LTO-9’a göre kapasitede çok büyük bir sıçrama yapıyor (18 TB’dan 30 TB doğal kapasiteye). Bu kadar fazla veriyi aynı boyuttaki bir teyp şeridine sığdırabilmek için, verilerin üzerine yazıldığı manyetik izlerin çok daha ince ve birbirine çok daha yakın olması gerekiyor. Eski LTO-9 kafası, bu kadar hassas ve yoğun yazılmış izleri doğru bir şekilde okuyup yazacak yetenekte değil.
2. Yeni Kafa Mimarisi: LTO-10’da kullanılan kafa, sadece daha hassas olmakla kalmıyor, aynı zamanda teyp şeridiyle etkileşim şekli ve veri okuma/yazma prensipleri açısından da farklılıklar içeriyor. Bu, LTO-9’un kullandığı kafa tasarımının artık bu gelişim için bir sınır teşkil ettiği anlamına geliyor. Gelecekteki LTO nesillerinin (LTO-11, LTO-12 vb.) önünü açmak için bu köklü değişim şarttı.
3. Eski Teknolojinin Kısıtlarından Kurtulmak: LTO-9’da medya optimizasyonu ve arşiv ayırma (unthread) gibi bazı ek işlemler gerekebiliyordu. LTO-10’un yeni kafa ve mekanik tasarımı, bu tür ihtiyaçları ortadan kaldırarak daha akıcı bir kullanım sunuyor. Ancak bu iyileştirmeler, temel çalışma şeklinde değişiklikler getirdiği için eski nesil medyalarla uyumluluğu da etkiliyor.

Bir benzetme yapacak olursak:

Elbette mükemmel bir benzetme olmayacak ama şöyle düşünün: Yıllarca kullandığınız bir kasetçalarınız var (LTO-9 sürücüsü). Sonra aniden Blu-ray teknolojisi (LTO-10) çıkıyor. Blu-ray diskler de dairesel ve parlak ama içindeki verinin yazılma ve okunma şekli, kasetlerdeki manyetik şeritten tamamen farklı. Kasetçalarınıza bir Blu-ray disk takıp bir şey çalmasını bekleyemeyiz.

İşte LTO-10 ve LTO-9 arasındaki durum da buna benziyor. Dışarıdan bakıldığında ikisi de teyp kartuşu olsa da, LTO-10’un veriyi işleme ve depolama biçimi o kadar köklü bir şekilde değişti ki, LTO-9’un kalemi bu yeni kitabı okuyamıyor.

Bu durum, geriye dönük uyumluluk açısından bir kayıp gibi görünse de, aslında teyp teknolojisinin gelecekte çok daha yüksek kapasitelere ve hızlara ulaşabilmesi için atılmış önemli ve gerekli bir adım. Üreticiler, bu kararı alırken uzun vadeli faydaları ve teknolojinin sınırlarını daha da zorlama potansiyelini göz önünde bulunduruyorlar.

En Temel Sebep: Baştan Tasarlanan Okuma/Yazma Kafası Teknolojisi

LTO-10’un LTO-9’a göre kapasiteyi neredeyse iki katına (18 TB’dan 30 TB’a doğal kapasite) çıkarabilmesi ve yüksek hızları koruyabilmesi için, teyp üzerine veri yazan ve okuyan “kafa” dediğimiz parçanın tamamen yeniden tasarlanması gerekti. Şöyle düşünebilirsiniz:

Sonuç Olarak:

LTO konsorsiyumu, LTO-10 ile gelecekteki kapasite ve performans hedeflerine ulaşabilmek için radikal bir karar alarak kafa teknolojisinde büyük bir değişiklik yaptı. Bu değişiklik, LTO-9 ile olan geriye dönük uyumluluğun feda edilmesini gerektirdi. Yani, bu bir “eskiyi bırak, daha iyisine odaklan” durumu. Evet, bir önceki nesille uyumsuzluk bazı zorluklar getirebilir, ama bu, teyp teknolojisinin sınırlarını daha da zorlamak ve veri depolamada yeni ufuklar açmak için atılmış stratejik bir adım.

https://www.ibm.com/products/lto-tape-drive

📅 Genel Kullanıma Sunulma (GA): 13 Haziran 2025